Pander Postjager vs. KLM

Een van de interessante episodes in de geschiedenis van de Nederlandse Luchtpost speelde zich af in de begin jaren dertig. Vanuit de scheepvaartwereld werd een comité gevormd, het "Studie Comité Snelpost Nederland - Indië", doel was te komen tot sneller postvervoer door de lucht, men was beducht voor een monopoliepositie van de KLM. De vliegtuigfabriek "Pander" kreeg opdracht om voor dit project een speciaal "snelpostvliegtuig" te bouwen. Dit vliegtuig werd "Postjager" gedoopt.

De "Postjager" vertrok op 9 december naar Nederlands-Indië met aan boord 50.000 poststukken. De KLM had echter ook niet stil gezeten: op 18 december zou de "Zilvermeeuw" vertrekken, een splinternieuwe Fokker XX. Vlak voor de start bleken de motoren van de Zilvermeeuw niet naar behoren te functioneren, op het laatste moment werd de Pelikaan ingezet, een Fokker XVII, met aan boord meer dan 30.000 poststukken, reeds voorzien van het bijzondere stempel Pelikaan.

Beeldzijde speciale "Pander" briefkaart.

Speciale "Pander" briefkaart, heen- en terugvlucht op één stuk. 09/12/1933 Amsterdam-Bandoeng met de "Postjager", 27/12/1933 Bandoeng Amsterdam met de "Pelikaan".

Brief van Rotterdam naar Cheribon, doorgezonden naar Lembang, verzonden met de Postjager (in eerste instantie, zie verder).

Brief van Oosterbeek naar Bandoeng, speciaal stempel "Zilvermeeuw", doch vervoerd met de Pelikaan.
De vlucht van de Postjager verliep echter ook niet vlekkeloos, nog op de dag van vertrek strandde de Postjager te Taranto met motorpech. De post werd door Imperial Airways van Brindisi naar Cairo gevlogen, in Cairo nam de IJsvogel, een KLM toestel de post over. Te Joddhpur haalde de Pelikaan de IJsvogel in en nam de post nogmaals over. Zo bracht de Pelikaan zowel haar eigen post als de post van de Postjager naar de eindbestemming.

Speciale briefkaart aan de gestrande bemanning van de Postjager in Taranto.

Beeldzijde van de briefkaart, voorzien van de handtekeningen van gezagvoerder Asjes en z'n bemanning. Het was duidelijk dat de Postjager plaats had voor nieuwe post, de oorspronkelijke post was reeds door de Pelikaan in Indië afgeleverd.
De Pelikaan begon de terugreis naar Nederland op dezelfde dag waarop de Postjager de reis vanuit Italië voortzette. Nog net voor de jaarwisseling kon de retourpost in Nederland worden afgeleverd. De terugvlucht van de Postjager vond plaats in januari 1934, mosterd na de maaltijd. Het pleit was beslecht, de KLM had gewonnen, de scheepvaartmaatschappijen lieten sindsdien het luchtruim aan de KLM.

Terugvlucht Pelikaan (27/12/1933), bijzonder stempel "Batavia-Centrum", er bestaan ook stukken voorzien van bijzondere stempels "Medan" en "Bandoeng".

Terugvlucht Postjager, 4/1/1934. Mosterd na de maaltijd.