vraag 50

Waarom is afgebeelde brief uit 1929 slechts beport met 15ct  i.p.v. de gebruikelijke 30cts ( 15cts+ 100% extra) de eigenaar komt er met "Goldhoorn"in de hand niet uit. Reacties naar de webmaster
reactie: Heeft de afwijkende port van 15 cent niet iets te maken met dat het stuk feitelijk uit Londen komt in plaats van de USA? De brief is duidelijk doorgestuurd, kennelijk was de 2 cents voor de UK voldoende, maar niet om hem door te sturen naar Nederland. Wilbur Davids.
nog een reactie: doorzenden werd niet belast met dubbel maar slechts met enkelvoudig
port. Luuk Goldhoorn

vraag 49
Wat is de betekenis van het tweeregelige stempel "P.O.N.D./ gemeld" (in kastje), dat de laatste tijd regelmatig op aangetekende brieven wordt aangetroffen. Wat betekenen de letters, welke functie heeft dit stempel en waar wordt het geplaatst ? Th. de Klaver. Reacties naar de webmaster

Geen antwoord, wel een toevoeging aan de vraag: Op barcodestickers voor paketten "Port Betaald" staat de tekst "Voor P2120/ PO(N)D-registratie / na eerste bestelling". Heeft de aanduiding POND iets te maken met stukken die bij de eerste bestelling niet afgeleverd konden worden?. Zie bijgaand plaatje van een etiket aangetroffen op een pakket, vermoedelijk uit september 2000. Jac Spijkerman reactie: POND is een afkorting van Proof Of Non Delivery. In het tracking en tracing systeem bij TPG Post wordt de route van het betreffende poststuk gevolgd. Dit vindt plaats door de streepjescode op het vervoersbiljet te scannen. Indien het poststuk niet is afgeleverd ondergaat dit stuk een pond-scan, hierdoor kan worden geconstateerd dat het poststuk (nog) niet is afgeleverd. Bij uitreiking vindt wederom een scan plaats. Op deze manier kan worden nagegaan of het poststuk wel of niet is besteld en op welke datum uiteindelijk het poststuk is afgeleverd of retour afzender is verzonden,  Cees van Leeuwen

vraag 48

Afgebeeld is 1 van de meest aansprekende afwijkingen binnen het verzamelgebied "Nederlandse Briefkaarten", kopstaande tekst. Heeft iemand een verklaring voor het ontstaan van deze afwijking? 
Reacties naar de webmaster
reactie: Deze kaart (Geuzendam 13F) zal ontstaan zijn door onachtzaamheid en onoplettendheid bij deze 'vormverandering' in het zetsel. Bij het uitnemen van 'Briefkaart' en het plaatsen van de ondersteboven tekst in de bestaande zetvorm is de zetter even onachtzaam geweest, en de drukker en/of controleur hebben niet goed opgelet. Frans van de Rivière, 2001-09-03.

vraag 47

Afgebeelde brief is eerst van Noordwijk naar de USA gegaan (22-10-41), Duitse censuur aan achterzijde en met US censuur-STR, daarna doorgezonden(?) naar Liverpool en vandaar per Vliegtuig naar
Ned.Indie. Met name gaat mij het om het stempel "R.L. Crew Dept." (Brief met de bemanning van het vliegtuig meegenomen?) Indische censuur 8-12-41.
Weet iemand hier meer van te vertellen (met name het stempel?) G. van Albada
Reacties naar de webmaster
Reactie: De brief afgebeeld bij vraag 47 is een aardig vervolg op vraag 43. Ook deze brief is een van de vele die tijdens de tweede wereldoorlog aan een opvarende van de Nederlandse koopvaardij gestuurd is. Het eerste adres is ook hier 25 Broadway te New York. Op weg daar naar toe is de brief door de Duitse censuur te Frankfurt gecensureerd en door de Britse op Bermuda (zie Britse strook met daarover geschreven USA). Na aankomst te New York werd de brief doorgestuurd naar Nederlands Indie. Daar werd hij op 8/12/41 gecensureerd. Blijkbaar was het schip, de Blitar of Blitau (zie de potloodaantekening) vertrokken. Het lijkt er dan op dat het adres wordt veranderd in Liverpool. Een belangrijke haven waar veel Nederlandse schepen in de oorlog geweest zijn. Volgens de ontvanger werd de brief op 18 maart 1942 te Londen ontvangen. Van de aankomst in Engeland ontbreekt overigens het postale bewijs! Er bevindt zich geen Engelse censuur op het stuk nog enig aankomststempel, mogelijk is de brief met een schip van dezelfde maatschappij als waar de geadresseerde bij voer meegenomen. Dit is echter speculatie. Dan komen we toe aan het onbekende stempeltje. Waarschijnlijk betreft het hier een scheepsstempel van de Rotterdamse Lloyd (Deze werd afgekort als R.L.). Mogelijk werd dit geplaatst door de postagent of het bemanningslid dat zich bezighield met de post aan boord van het schip, vandaar crew department ("bemanningsafdeling").
C.J. van der Horst
Reactie: Is Blitar niet gewoon een plaats in Nederlands Indië? Zie bijgaand poststempel. De webmaster.

vraag 46

Wie kan zijn licht laten schijnen over deze (Spaanse?) penontwaarding? Maarten van Teeseling. Reacties naar de webmaster 

vraag 45

Bijgaande verhuiskaart draagt het stempel: Niederl. Feldpost Ermässigte Gebühr.
Twee vragen:
- door wie werd dit stempel geplaatst (Ned. veldpost?)
- wat zijn de verlaagde veldposttarieven (waar te vinden?)
Jan Verhoeven Reacties naar de webmaster
reactie: Afgestempeld in Duitsland , Hohne . 
De in Hohne gelegerde Nederlandse militairen hadden geen portvrijdom maar mochten wel tegen Nederlandse tarief verzenden, ook binnen Duitsland. De veldpost in Hohne heeft het stempel NIEDERL. FELDPOST enz. geplaatst om te voorkomen dat de Bundespost, de kaart ging het duitse postsysteem in, port zou heffen. Hans Holdijk.
nog een reactie (02/02/2002): De uitleg van de heer Holdijk over het "waarom" van het extra administrative stempel "NIEDERL. FELDPOST Ermassigte Gebuhr" is juist. Vanwege hun door de Nederlandse overheid "verplichte" veblijf in Duitsland ipv in Nederland kregen de militairen met hun gezin aldaar de faciliteiten alsof zij in Nederland woonden en mochten in hun "woonland" hetzelfde binnenlands tarief gebruiken als in Nederland. Andere landen zoals Engeland met BAOR deden dat ook. Maar de uitleg over het kantoor is onjuist. De kaart is afgestempeld met een dagtekenstempel van 27 december 1963 afkomstig van een kantoor wat het stempel met nr 49 gebruikte. Het veldpoststempel nr 49 was vanaf 23 september 1963 t/m 24 april 1973 in gebruik bij het
veldpostkantoor NAPO 880 in de Legerplaats Seedorf bij Zeven. In Hohne, NAPO 871, werd vanaf 23 september 1963 tot 10 oktober 1963 nr 26 gebruikt en van 10 oktober 1963 t/m 02 september 1966 werd nr 96 gebruikt. JPGvdMeer

vraag 44

Hierbij een afdruk van grootrond 's-gravenhage van 2? feb 99, geen abklatsch, maar de gespiegelde, diapositieve afdruk! Wijlen de gerespecteerde deskundige Moeijes had hier geen verklaring voor...wie wel? Maarten van Teeseling. Reacties naar de webmaster 
reactie: Hallo Maarten, Tussen de twee stempels staat de bovenkant van een H. (Heer).
Rechts van de H zal dan de naam gestaan waaruit blijkt dat het stempel Bodegraven niet geheel rechts staat en derhalve het aankomststempel is. De brief zal uit Den Haag verstuurd zijn en een volgend afgestempeld stuk zal omgekeerd op dit poststuk gelegd zijn waardoor de spiegelafdruk erop kwam.
Met vriendelijke groeten, Hans Bonefaas
Veel dank voor de reactie, maar dat verklaart m.i. niet waarom de letters én gespiegeld én wit met zwarte achtergrond [=diapositief] zijn!! Maarten van Teesling
reactie: This looks to me like the impression of a seal used to emboss lacquer closing seals on mailbags.  It would leave an impression in the lacquer with all the text raised.  When it is pressed on an inkpad and then on paper the paper impression will be reverse, since all the sunken letters, borders,
etc. will be white.  These impressions are seen on Tasmanian covers when the normal canceller was not available. Hans Karman.
reactie: Interessant en ongewoon, maar niet onverklaarbaar. Bij het Roelants-stempelapparaat (zie ook de afbeelding voorop Verenigingsnieuws 2001.3, september 2001) komt de stempel steeds op dezelfde plaats terecht, bij voorkeur op een poststuk maar bij onzorgvuldige bediening op de ondergrond (van hard rubber o.i.d.). Na verloop van tijd moet die ondergrond vervangen worden omdat er een verdiepte stempelafdruk in gesleten is. Bij de beïnkting komt ook inkt op de diepe, normaal niet afdrukkende delen van de stempel. Na een afdruk-zonder-poststuk zit de verdiepte stempelafdruk op de ondergrond dus vol inkt. Als daarna een poststuk afgestempeld wordt, zorgt de stijfheid van het poststuk ervoor dat de diepe plekken van de ondergrond geen inkt afstaan en de ondiepe plekken wél. Dus krijg je op de onderkant van het poststuk een gespiegelde diapositieve afdruk. (Ik bezit sinds kort een briefkaart met een soortgelijke afstempeling, Amsterdam / 1 JAN 72 / 4A - 8A. Ook daar moet een Roelants-stempelapparaat in het spel zijn, want dit effect is met gewone handafstempeling niet te bereiken.) Frans van de Rivière, 2001-09-03.
De stempelkop in de machine is gemonteerd met een soort stift die is vastgezet met schroeven. Als de kop in de hoogste stand is gezet, is het vrij eenvoudig om de datum en uurkarakters te verwisselen. Uiteraard komt het verwisselen van de uurkarakters (elk uur!) veel vaker voor dan de datumkarakters.
Gezien de vrijwel jaarlijks terugkerende dienstorders waarin wordt opgeroepen om de stempels tijdig te reinigen, de inktkussens niet te overvloedig te beinkten en versleten kussens te vervangen, gebeurde dat schoonmaken dus niet altijd even vaak en efficiënt. Het was (zo te zien) veel eenvoudiger om na het verwisselen van de datum en of uurkarakters, een grove doek of dot poetskatoen te nemen, die te drenken in petroleum (hét schoonmaakmiddel voor stalen stempels) en zo de stempelkop zoveel mogelijk van inkt te ontdoen. De verhoogde delen van het stempel worden dan uiteraard heel goed gereinigd, maar de lager gelegen delen niet. Daarin hoopte zich dan ook de stempelinkt (iets verdund met de petroleum) op. Dit was in feite tegen de voorschriften, waarbij de stempelkop moest worden gedemonteerd en zo worden gereinigd met gebruikmaking van een borstel en petroleum.
Door het stempel een aantal keren met kracht op de rubberen stempelplaat te laten neerkomen (met daarop een stuk, wellicht absorberend, papier), hoopte men zoveel mogelijk oude stempelinkt met petroleum uit de kop te slaan. Op deze wijze had men toch min of meer de beschikking over een schoon stempel. Als de stempelkop echter, nadat het papier was verwijderd nogmaals op de stempelplaat terecht kwam, liet het daar een 'afdruk' achter. Werd deze 'afdruk' niet opgemerkt, dan begon men gewoon verder te stempelen met poststukken. Zo kwam de adreszijde van de brief op de 'afdruk' terecht en werd een abklatsh zichtbaar. In diapositief!
Dat verklaart meteen, dat de datum en uurkarakters, vrij scherp zichtbaar en leesbaar zijn. En dat van Amsterdam een overeenkomstig exemplaar is gevonden, ook met duidelijke uurkarakters.
Cees Janssen, 2006-01-14

vraag 43

Bijgaande brief heeft als handgeschreven adressering (deels onder een adresstrook):
Aan de heer R. Verwey, 25 Broadway, New York.Linksboven is aangeven "by Atlantic Clipper" 
De brief is gefankeerd met 45 ct en gestempeld Amsterdam Centraal Station 10, datum 20.X.1940.
Afzender is Verwey, Amsterdam (rest van adres niet goed te lezen).In oktober 1940 was geen post naar Amerika toegelaten.De brief is blijkens het stempel Ae (type Wolter 22d) in Frankfurt gecensureerd. Blijkbaar is de brief geretourneerd, want dit stempel bevindt zich vrijwel geheel onder een adresstrookje (naar een adres in London) dat over het oorspronkelijke adres is geplakt. Doordat de brief een engelse censuurstrook (Examiner 723) bevat is hij blijkbaar wel in Engeland aangekomen.
De brief is niet voorzien van een Engels (datum)stempel.
Overige kenmerken: 
Getal 1581 in klein kadertje op achterzijde. Rode handgeschreven tekst (beginnend met een T) die met zwarte inkt is weggewerkt op voorzijde.
Wat ik niet begrijp is de Nederlandse censuur die blijkt uit de bruine strook "Door censuur geopend" en de afstempeling van die strook met het langebalkstempel "Censuur 5", datum 29-1-41. Ik zou graag willen weten waar en door wie deze brief in Nederland is gecensureerd en wat die censuur inhield.Ook heb ik belangstelling voor goede literatuur over censuur in NOG (filatelistisch en niet-filatelistisch). John Pigmans. Reacties naar de webmaster 
Reactie (van de vraagsteller zelf): Blijkbaar is de brief in Nederland geweigerd door de Duitse censuur. Vervolgens op een of andere manier naar Ned. Indië gekomen en van daar (op basis van de Nederlandse frankering, dus eigenlijk onge frankeerd) doorgestuurd naar Londen. Een hele reis dus.
De Nederlandstalige censurering is Indische censuur (Batavia). Daar ben ik door op het verkeerde been gezet...Maar goed. Kost toch heel wat tijd zo'n briefje. Maar daar is het een hobby voor.
Ik ben eigenlijk alleen nog benieuwd hoe de brief in Indië is gekomen. Maar dat zal wel een geheim blijven...
Nog een reactie: De brief is in eerste instantie verstuurd aan het adres 25 Broadway in New York USA. Dit was het adres van het hoofdkantoor van de Holland Amerika Lijn. Dit adres werd gedurende het eerste gedeelte van de oorlog, tot december 1941 veelvuldig gebruikt als correspondentie-adres voor opvarenden van Nederlandse schepen. Het postverkeer tussen Nederland en de neutrale USA was vanaf 7 juni 1940 tot december 1941 opengesteld. De post werd gecensureerd in Duitsland meestal te Frankfurt (luchtpost via Portugal). Zo ook deze brief die het controlestempel Ae draagt. Vanaf Amerika, waar men waarschijnlijk wist op welk schip de opvarende Verwey voer, is de brief doorgestuurd naar Ned. Indie. Aldaar is hij gecensureerd, zie bruine strook door de censuur Batavia. (De Britse strook lijkt over de Indische strook geplakt, hier leid ik de route uit af). Waarschijnlijk was het schip met de geadresseerde aan boord reeds vertrokken. Daarop is de brief van Indie doorgestuurd naar Keller Bryant, te Londen (ook dit is een rederij of aanverwant bedrijf ) vanaf daar zal de brief de geadresseerde bereikt hebben. De brief is bij aankomst te Engeland gecensureerd (Britse strook aan linkerzijde). Dit verklaart mogelijk de zwarte vlek, die onstaan kan zijn toen de censor de scheepsnaam van het schip waar de geadresseerde op voer onzichtbaar heeft gemaakt. 
Boeken over censuur op Nederlandse post zijn niet ruim voorhanden. Vooralsnog zijn er de boekjes van de heer drs. Van Doorn die enige aandacht aan dit onderwerp besteden en het handboek Indie van Bulterman waar de Indische censuur in wordt behandeld.
Hans van der Horst
 

vraag 42

Wie kan er iets vertellen over deze ronde "Amtsgericht zegel"? Reacties naar de webmaster 
reactie: ik ben geen specialist van Duitse ambtelijke c.q. dienstpost, maar deze kaart is mijns inziens zonder een postzegel te plakken verstuurd. Er is nog wel het kennelijk verplichte 'Abruck des Dienstsiegel' geplaatst van het Kaiserliche Preussische Amtsgericht te Osnabrück, maar hiermee was het porto niet voldaan. Getuigen hiervan zijn de aanduiding 'Portopflichtige Dienstsache' linksboven en vooral de blauwe vijf: een gebruikelijke aanduiding voor ontbrekend betaald port. Vergelijking met andere kaarten zou moeten uitwijzen hoe deze kaarten normaal vertsuurd werden, ik ga er niet vanuit dat met het plakken van een disntzegel ook het benodigde port is voldaan (of de postbeambte heeft een vergissing begaan). Wilbert Davids.
Nog een reactie: Mijn inziens is dit een sluitzegel die op de verkeerde wijze is gebruikt door de een of andere Pruissische ambtenaar die kennelijk geen goede zegels meer tot zijn beschikking had.
Mvrg, W Beeloo
reactie: Op de plaats 'Abdruck des Dienstsiegels' had een afdruk van het officiële dienststempel (rond, met adelaar enz.) moeten komen. Bij gebrek aan stempel of inkt heeft de afzendende ambtenaar maar een sluitzegel geplakt als teken, dat dit een officieel stuk was. Portopflichtige Dienstsache was een mooi instituut om de geadresseerde (enkelvoudig) port te laten betalen voor stukken komende van de overheid. Frans van de Rivière, 2001-09-03.

vraag 41

Wie kent dit Zeppelinstempel? Reacties naar de webmaster 
Reactie: Waarschijnlijk is dit een "Privatstempel" door iemand op deze kaart gezet in de hoop dat de kaart eerder in Nederland zou arriveren.
De Graf Zeppelin ( LZ 127) was namelijk op 25 Augustus bezig met zijn "Ostpreussenfahrt" (Friedrichshafen--Berlin-Koningsberg-Berlin -Friedrichshafen).Op 25 augustus vertrok het schip om 18.40 uit Koningsberg om een goede twaalf uur later te arriveren in Berlijn ,aan boord was echter geen geen boordpost richting Nederland. Mvrg,W Beeloo