vraag 60

Envelop met  Karbouw zegels van Ned. Indië, ontwaard met stempel DJAKARTA / MENTENG met als datumaanduiding 30.11 vk  5. vk vk  (vk = zwart vierkantje) Een tweetal vragen:
Zijn de BATAVIA stempels meteen bij de soevereiniteitsoverdracht door die van DJAKARTA vervangen, of is dat op een later tijdstip gebeurd?
Wanneer werd dit stempel zonder jaartal, maar met drie zwarte vierkantjes gebruikt en had het een speciaal doel? Reacties naar de webmaster
reactie: Het stempel is uit de tijd van de republiek interim periode, gebruikt in kantoren welke aangestuurd werden door het republikeins gezag. De datum is 30 nov 1945, vlak voordat de Nederlanders weer hun gezag in Batavia/Djakarta probeerden te herstellen d.m.v. overname van de Engelsen van de strategische punten.De datumschrijfwijze is overeenkomstig de japanse datering in de Sumera jaartelling waarin 30.11.05 gelijk is aan 30.11.1945. De republikeinse kantoren volgden aanvankelijk deze dateringen(waren ze net aan gewend?) maar ipv de "0" werden ook zwarte opvulblokjes gebruikt evenals soms voor de uuraanduiding Menteng is een buitenwijk (toentertijd) van Batavia waar (nog) republikeins gezag heerste daar de Engelsen slechts een bruggehoofd in de vorm van de stad zelf bezet hielden. Van af januari 1946 tot januari 1950 werden de Nederlandse stempels gebruikt en zeer kort na 27.12.1949 verschenen de eerste Indonesische kantoornamen inclusief in de Nederlandse veldpoststempels en marinepostkantoorstempels waarin de naam o.a. Batavia
vervangen werd door de naam Djakarta.JPGvdM

vraag 59

Briefkaart van Den Bosch naar Auckland (Nieuw Zeeland). Wie weet er meer van het 8-hoekige transit/boot stempel? Reacties naar de webmaster reactie: Zulke achthoekige stempels werden gebruikt aan boord van Franse schepen. De lijnnummers ('Ligne No. 5' in dit geval) gaven het traject aan. Frankrijk-verzamelaars kunnen misschien de precieze betekenis van 'No. 5' geven en de wat onduidelijke stempelafdruk-tekst reconstrueren. - Frans van de Rivière - 2001-09-15. nog een reactie:Het betreft hier een Ligne N, Paquetboot # 5 stempel. Voor de basis informatie over dit  type Franse paquetboot  stempel zie: Ned. Maandblad voor Philatelie Juli 1936, blz 125-127, of  De Stempelrubriek, NMP 1922-1939, blz.157-158. Hans Kremer.

vraag 58

De aantekening "retour z. o z" en de daarmee waarschijnlijk verband houdende onderstreping van Kota-Inten in het adres van de afzender zal ongetwijfeld na terugkomst in Indië door de post aldaar aangebracht zijn.

Is de veronderstelling juist dat de beide stempels "RETURN TO SENDER", alsmede de aantekening "closed" op de achterzijde, door de posterijen in Harbin zijn aangebracht? Zo ja, waarom de brief dan niet bezorgd als deze toch al in Harbin was aangekomen. Mocht buitenlandse post misschien niet meer bezorgd worden omdat er (nog) geen censuur was? Of is de oplossing toch dat de geadresseerde niet meer aanwezig was, maar waarom dat dan niet expliciet vermeld? Reacties naar de webmaster

vraag 57

Hierbij een stempel bestaande uit 3 ringen, een ring verdeeld in 12 uren,een ring verdeeld in 6 delen van 10 minuten en een ring die vm en nm aangeeft. Tevens is de datum in letters aangegeven.
De pijlen geven als tijd aan 12.54 uur nm. Het officiele langebalk stempel Amsterdam Mercurius 2 geeft de zelfde datum aan met als tijd aanduiding 12-1N. Als het aangeduide stempel particulier is en voor het officiele stempel geplaatst is, dan is de tijd van maximaal 6 minuten tussen beide stempels zeer kort. Werd het klokstempel na het officiele stempel geplaatst dan zit er 54 minuten maximaal tussen.
Heeft iemand een idee door wie en waarom dit stempel geplaatst is? Reacties naar de webmaster
reactie: Het 3 ringen stempel op het poststuk van vraag 57 is vermoedelijk particulier geplaatst. Waarschijnlijk dat de afzender werkzaam was op een scheepvaartkantoor. Ik ben nl. in het bezit van een briefkaart (ansichtkaart) die vanuit Amsterdam is verzonden op 4 december 1904 12-6V (grootrondstempel) (toevallig!) naar Rotterdam. Aankomststempel (grootrondstempel) Rotterdam 
4 december 1904 10-11V. Adres van bestemming in Rotterdam was: Mejuffrouw B. Luijten,
Holland Amerika Lijn NASM 3, Wilhelminakade, Rotterdam. Bij de HAL werd een rood (aankomst)stempel geplaatst bestaande uit: 2 (tegen elkaar geplaatste) rode ringen, linker ring Romeinse uur aanduiding I t/m XII, rechter ring Arabische cijfers 5 t/m 60 per 5 minuten oplopend. Boven de 2 ringen staat: HOLLAND AMERIKA LIJN. Onder de ringen: 1904 ROTTERDAM. Aan de linkerzijkant datum: 5; rechterzijkant maand: DEC (Tijdaanduiding van de ringen: 9.35 uur.) 
Met vriendelijke groeten, Jan Oosterboer - Rozenburg ZH.

vraag 56
Volgens de literatuur is er op 15 mei 1941 een drukwerkrolstempel uitgegeven voor: 's GRAVENHAGE WO. Wat betekent WO? Aan welk kantoor werd dit stempel uitgereikt? Zijn er afdrukken op postzegels van bekend? Reacties naar de webmaster
Reactie: In de stempelboeken van het Museum voor Communocatie ontdekte ik dat het drukwerkrolstempel 's Gravenhage Wo uitgereikt is aan het postkantoor in de Wouwerstraat in 's Gravenhage. Wo staat dus voor Wouwerstraat. Ik heb nog geen afdruk op een gelopen stuk gevonden. Hans Kremer
Opmerking :Wouwerstraat heeft nooit bestaan in DenHaag waarschijnlijk wordt hier de Wouwermanstraat bedoeld waar sinds jaar en dag een postkantoor is gevestigd.
F. BEELOO.

vraag 55

Wie kan er wat meer vertellen over het middelste (driehoek) stempel? Reacties naar de webmaster
Reactie: Vanaf sep/okt 1945 werden Nederlandse militairen naar Indie gezonden. De afkortingen van de legeronderdelen was --net als nu-- vaak een probleem voor het thuisfront. Daarnaast werden de mannen veel verplaatst (soms op eigen verzoek) waardoor het bezorgen van post een probleem was. Na de komst van de 7 December Divisie met een organiek veldpostkantoor in de organisatie werden de bestaande kantoren (veelal nog KNIL-personeel) uitgebreid. Onder meer werden de bootlijsten (en andere transportlijsten zoals KLM) met alle namen en registratienummers van het naar Indi gezonden
personeel continu aan het veldpostkantoor in afschrift toegezonden. Daar werd een naam/registratienummer/onderdeels-karthoteek van aangelegd omonbestelbare post te kunnen derouteren naar het nieuwe onderdeel. Post was immers belangrijk. De geadresseerde op de brief is uitgezonden met een zgn Light Infantery Batalion (LIB). Deze bataljons vertrokken als eerste naar Indi in sep 1945 en kwamen via Engeland in nov 1945 daar aan. Van de Engelsen mochten zij Indie niet in en deze bataljons werden naar Australie en Malakka gezonden tot 15 maart 1946. Daar zij in de wachtperiode gereorganiseerd werden waren de nieuwe onderdeelsbenamingen vaak niet bij het thuisfront bekend.Hun namen waren niet centraal geregistreerd en toen daar mee begonnen werd eind
1946 duurde dat lange tijd voordat alles rond was. N.B. een "heen en terug"-bericht duurde vaak 2 maanden en dan was de man weer verplaatst. De stempels laten zien dat het veldpostkantoor het onderdeel niet in de slagorde vond ("onvolledig adres"). Door de Sectie Personeel  (Adj. Gen) werd een beroep op de personeelkarthoteek gedaan zie"driehoekstempel". Resultaat nihil zie linker stempel "Retour afzender".
Het "driehoekstempel" valt onder de zgn administrative veldpoststempels net als die van de Nederlandse Veldpost uit 1939/40 met de opmerkingenzoals "Niet bij Veldpostkantoor 4" en dergelijke.
Jan van der Meer

vraag 54

Wie heeft er een aantwoord op de vraag onder welke voorwaarden een aangetekende brief OPEN verzonden mocht worden?. Luuk Goldhoorn.   Reacties naar de webmaster

reactie:


Hierbij u een brief die in mijn bezit is t.w. Aangetekende drukwerkbrief
Afgestempeld te 's-Gravenhage-Stationsweg op 2 - VI - 1951
Port; 15 cent voor aantekenrecht 4 cent drukwerktarief, gew. groep 1, (buitenland)
19 cent totale port.
Achterzijde; Aankomststempel, Hamburg, 5 - 6 - 1951, Frans Willems

vraag 53

Wie heeft informatie c.q. documentatie met betrekking tot de Inderdepartementale Koeriersdienst?
Reacties naar de webmaster
reactie: Uit Mijn Stokpaardje van Mei, 1948 komt het volgende: "Hieronder beelden wij af een sedert enige tijd in gebruik zijnde zegel (geen postzegel) van de "Interdepartementale Koeriersdient". Als
bijzonderheid arvan kunnen wij melden dat dit zegel wordt geplakt op Dienststukken die per (motor-) koerier met de grootste spoed worden overgebracht. Slechts enkele ambtenaren beschikken (bij wijze van procuratie) over de ongebruikte zegels. Dit met het oog op het onnodig gebruik van de de dure koeriersdiensten.(Een en ander medegedeeld door abonnee Dr. Ir. C.L.M. Kerkhoven te Voorburg.)"
Zie verder: Naamlijst van Postale Etiketten, 1882 - 1984, van D. de Vries, PO&PO Uitgave 1985: 
KOERIERSDIENST
Direct na de beeindiging van de Tweede Wereldoorlog is het Postverkeer tussen de on-derscheidene Departementen in Den Haag weer zo snel mogelijk op gang gebracht. In het voorjaar van 1946 vond, op voordracht van et Ministerie van Financien, een en-quete plaats bij de bodediensten van de verschillende Departementen, teneinde tot een cen-tralisatie van de interdepartementale postbezorging te komen; omstreeks juli/augustus werd het materiaal van de Rijks Automobiel Centrale de "Centrale Motorkoeriersdienst" ingesteld Centrum was het Ministerie van Uniezaken op het Binnenhof. De dienst fungeerde voor rekening van het Ministerie van Financien voorlopig kosteloos, om het gebruik te peilen.
Men verzorgde het postvervoer tussen de overheids-organen in de gemeenten Den Haag, Rijswijk, Voorburg en Wassenaar; per 1 october 1946 werd de dienst tot interlocale ver-zending uitgebreid.
Op 1 december 1946 werd de dienst definitief, waarbij ook gebruik werd gemaakt van de autodiensten van de PTT. In opdracht van de Huishoudelij ke dienst van het Ministerie van Financien werden door de Algemene Landsdrukkerij voor het lokale verkeer zegels gedrukt op roodlila (en la-ter op donkerrood) papier. Voor interlokaal verkeer werden zegels in oranjekleur gedrukt. Ze werden respectievelijk tegen 25 en 100 cent per stuk op rekening aan de Departemen-ten geleverd. De frankering was: 1 zegel voor gewone stukken, 2 zegels voor spoedstukken, 3 zegels voor een zending met ontvangstbevestiging en 4 zegels indien op antwoord door de koerier moest worden gewacht. De stempels waren: cirkelvormig rubberstempel met nederlandse leeuw in gekroond wa-penschild en de tekst: Interdepartementale Koeriersdienst. Omstreeks 1954 is er ook een 3-regelig rubberstempel: Rijksautomobielcentrale - le van der Kunstraat 282 -'s-Gravenhage. Omtrent de opheffing van deze Koeriersdienst bestaat nog geen definitieve zekerheid. Aanvankelijk zou deze op l februari 1952 worden beeindigd en de zegels per 1 maart d.a.v. uit omloop worden genomen. Op 1 mei is aan het Ministerie van Financien verzocht om deze dienst opnieuw in het leven te roepen; na enige jaren echter is men er definitief mee gestopt.
(naar gegevens van J.A.C. van Rijswijk). Hans Kremer

vraag 52

Weet iemand de betekenis van dit soort gestempelde getallen op aangetekende en express brieven? 
Reacties naar de webmaster
Toen ik in 1960 in dienst bij PTT-Post trad, moest ik in de vroege ochtenduren de bestellijsten schrijven, waarop aangetekende stukken werden ingeschreven. Ook voor expresse-stukken was een aparte lijst die diende te worden ingevuld. De aangetekende stukken dienden bij ontvangst te worden
nageteld en te worden vergeleken met het zogenaamde "advies" van verzending. De aantallen dienden overeen te komen met het aantal, dat op het begeleidend advies was genoteerd. Aangetekende stukken met "aangegeven waarde" werden per stuk omschreven. Alle aangetekende stukken kregen een nummer van aankomst, dit nummer werd met de pen, potlood of numerateur op de voorzijde
van aangetekende stuk genoteerd. Elke maand werd met nummer 1 begonnen. Aan het einde van de maand was dan bekend hoeveel aangetekende stukken in de bestelling waren opgenomen. De nummers dienden dus voor statistische gegevens. Mij is niet bekend wanneer deze statistiek is begonnen en wanneer dit is afgeschaft.
Met hartelijke groeten,
Cees van Leeuwen.

vraag 51

Dit lijkt op een "domme"vervalsing. De TBC zegels verschenen in december 1906. Dit bijzondere kleinrondstempel Standaardbuiten is gedateerd 23 jan 1906. Wie weet er meer van? Reacties naar de webmaster
reactie: het lijkt wel of er ook een stempel is weggepoetst. webmaster
reactie: Door vergelijking van (de vertrek- en aankomststempels van) poststukken van en naar Standaarbuiten uit begin 1907 zou bekeken kunnen worden of ze er soms gewoon het jaartal 06 niet verwisseld hadden. (Dan zou de afstempeling op de getoonde zegel echt zijn.) Als u dat onwaarschijnlijk lijkt: Een machinestempel van Rome, Ga. (USA) adviseerde jaren geleden op 2 februari nog: 'Mail early for Christmas'. Frans van de Rivière, 2001-09-03.