Vraag 70
In de mobilisatieperiode 1939/1940 werkten bij het veldpostkantoor nr 3 bij de staf van het 3e legerkorps in `s-Hetogenbosch een aantal facteurs en hulpfacteurs (totaal ca 30) onder leiding van een majoor, een luitenant, een adjudant enz.Bij de ingedeelde dienstplichtige hulpfacteurs zaten diverse soldaten welke in het civiele leven een baan hadden bij de PTT en de postbehandeling goed kenden. Zij deden sorteerwerkzaamheden, afstempelingen administratie enz. Eind 1939/ begin 1940 sloeg de verveling toe en opperde een groep van ca 8 man een plan om de uitgaande kale (frankeervrije) post te versieren met een zegel. Zij noemden het een "veldpostzegel" want alle atributen voor de veldpost stonden op het plaatje. In plaats van de landsnaam stond hun eigen achternaam. Alle deelnemers in het plan bekostigden zelf bij een lokale drukker de druk van een paar duizend zegels in een of twee kleuren en plakten (volgens hun zeggen) die met toestemming van het kantoorhoofd en het aangrenzende postkantoor aan de Kerkstraat als een soortsluitzegel op de particuliere post (de dienstpost werd door de militairen behandeld). Maar (alweer volgens de uitsprak van de nu nog levende hulpfacteurs), zij plakten ook vaak een of twee zegels rechts boven het adres en stempelden deze soms af
met het stempel "veldpost 3". Er zouden zegels bestaan met de namen Tieleman, Heukelom, Vermeer enzovoorts. In de ca 5 maanden zouden een paar honderd zgn versierde brieven en kaarten naar particulieren verzonden zijn. Hierbij een gereconstructie van een brief. Deze zegels bestaan in de kleuren grijs en groen. Heeft iemand ooit een dergelijk stuk gezien en zo ja is het mogelijk een scan daarvan te maken en op te zenden (zo nodig tegen onkosten vergoeding)?
Reacties naar de webmaster



 

vraag 69



Weet iemand wat de aanduiding "AVOND" op deze kaart betekent? Hetzelfde als "NA POSTTIJD"? Reacties naar de webmaster
Reactie: Ik heb even gewacht op het antwoord van deskundigen maar ik ben van mening dat de vraagsteller alle informatie kan vinden op blz 235 en 236 van het voortreffelijke boek van P.R. Bulterman "Poststempels Ned Indie 1864-1950" DAVO 1981. JPGvdM. Voor een kopietje wordt gezorgd
Dit is een zogenaamd "bestellingsstempel" en werd tussen 1885 en 1890 in Weltevreden gebruikt om aan te geven met welke bestelling het poststuk besteld was. Naast AVOND kennen we ook nog VOORMIDD(ag) en NAMIDD(ag). Tot nu toe zijn stempels in het type KASTJE nog niet beschreven.

vraag 68



Kan iemand verklaren waarom er voor deze brief 20 ct additioneel port verschuldigd was?
Reacties naar de webmaster

vraag 67

Bijgaande verhuiskaart is op 30 november 1926 verzonden van 's Gravenhage naar Buitenzorg op Java geadresseerd aan het Boschbouwkundig tijdschrift Fectona. De achterzijde is volgens de voorschriften met inkt netjes ingevuld. De vraag is waarom was deze verhuiskaart niet toegelaten, zoals het strookje aangeeft? Reacties naar de webmaster
Reactie: Naar mijn beste weten was het port voor een drukwerkje 1e klasse in 1926 voor Ned Indie tenminste 3 cent.Er is dus een cent te weinig gefrankeerd; (2 cent is binnenlands tarief) en er zou dus port betaald moeten worden van 2 cent. Dat was in die tijd een redelijk bedrag.De PTT wist dat overheidsinstellingen poststukken met elke vorm van port belast, weigerden (het Bosbouwkundig tijdschrift was vermoedelijk een uitgifte van `s Lands Plantentuin in Buitenzorg en dus semi-overheid) De PTT was dus niet genegen om op hun kosten de kaart eerst naar Ned Indie te sturen, te latenweigeren en weer terug te zenden in de hoop het porto van de verzender te ontvangen.Derhalve ging de kaart retour afzender met het bericht "niet toegelaten" dwz niet toegelaten tot denormale dienstverlening annex behandeling door de PTT.Omdat de kaart in het binnenland retour ging voldeed het tarief van 2 cent; omdat de kaart retour ging ontbreekt een grote blauwe "T" evenals een portzegel.JPGvdM

vraag 66



Kan iemand iets vertellen over deze "missie"? Reacties naar de webmaster
De "Missie Militer Belanda" of "Nederlandse Militaire Missie" is een instituut dat opgericht is
eind 1949 in de periode waarin Nederland onderhandelde met Indonesie over de overdracht van de
souvereiniteit. Om diverse redenen wilde Nederland na de souvereiniteitsoverdracht nog enig gezag
in Indonesie uitoefenen (bescherming landgenoten, bescherming Nederlandse ondernemingen maar ook
ondersteuning van de Nederlandse bijdrage in de Unie met de VSI (Verenigde Staten van Indonesie).
Men hoopte op die wijze enige invloed te kunnen blijven uitoefenen.Indonesie wees alle verzoeken daartoe af behalve een laatste aanbod van Nederland om dmv een Nederlandse Militaire Missie de oprichting van de Indonesische strijdkrachten te ondersteunen met adviezen, training, materiaal en documentatie. Een soort "adviseursburo" zoals de Amerikanen later in Vietnam hadden.Deze missie zou helpen met het opzetten van o.a. de Indonesische Marine en het Leger (uiteraard hoopte Nederland dan daar aan te kunnen verkopen en er zijn dan ook toen marineschepen en 30 jaar later tanks overgedragen).De missie ontstond in december 1949 en had in een aantal plaatsen zoals Djakarta (hoofdkwartier),Bandung (opbouw leger), Soerabaja (opbouw marine), Semarang enz onderafdelingen die als plaatselijke liason werkte met de Indonesische Defensie. Na het verbreken van de Unie op 10
augustus 1954 werd de missie opgeheven. Na het herstel van de diplomatieke betrekkingen eind 70`er
jaren wordt de functie uitgevoerd door de militair attache. Bijgaand een Nederlandse legerorder over het bestaan van de missie getoond met het uniform-embleem.
JPGvdM

vraag 65
 

Wie weet er iets over dit soort Z stempels? Reacties naar de webmaster
Reactie: van wijlen de bekende expert Moeijes heb ik destijds begrepen dat het om een Zensur stempel zou gaan - dat is theoretisch mogelijk in de linker 2, gezien het jaartal, rechtsonder wellicht ook.
maar rechtsboven, op de 4ct dan? de enige verklaring die ik er voor heb, zou dezelfde kunnen zijn als de vermoedelijke reden van het grootrondstempel nieuwleusen op toevallig dezelfde 4 ct, namelijk een nieuwjaarsstempeling [ in het bezit van De Goede].
vrgr maarten van teeseling.
Nog een reactie: De stempels afdedrukt in zwart met een opengewerkte Z zijn mij onbekend. Het enige dat ik weet, is dat het in ieder geval geen censuurstempels zijn. Dit blijkt ook al door het gebruik op de 4 cent van Krimpen. Het violette stempel is een censuurstempel, dat tijdens de eerste wereldoorolog in de provincie Zeeland gebruikt werd. Hans van der Horst
En nog een reactie: De paarse "Z" is het stempel van "Territoriaal Bevelhebber Zeeland enz"
als censuur teken op post uit Zeeland en west Noord-Brabant tijdens de eerste wereldoorlog.
Tijdens de tweede wereldoorlog werd er niet officieel gecensureerd; er is dus geen stempel zoals in de eerste wereldoorlog. De opengewerkte Z in de voorbeelden links boven en rechts onder en boven zijn geen censuurstempels maar eerder een bedrijfs-of (overheids?)kantoorstempel. JPGvdM
Jawel nog 1: Volgens mij komt de opengewerkte Z uitsluitend voor op te zegelen (dus van een plakzegel te voorziene) stukken. De Z betekent dan waarschrijnlijk zegelen. René Hillesum
Nog even een reactie op vraag 65.
Die ronde 'Z'-stempels zijn op kwitanties heel gewoon, in combinatie met een zegelrecht-stempel of een plakzegel. Vermoedelijke betekenis kennelijk 'te zegelen' of 'Zegelwet'.
Maar een postzegel afgestempeld met 'Z' lijkt mij heel bijzonder, zoiets heb ik nog nooit gezien. Het zal inderdaad wel een eindejaarsstempeling zijn, zoals hierboven al genoemd.
(Frans van de Rivière, 3 augustus 2002.)
En nog 1: De grote letter Z in cirkel, zoals afgedrukt op de 4-centzegel en de beide kwitanties, geeft aan dat het hier gaat om een zogenaamde zichtkwitantie. De geadresseerde van een zichtkwitantie (dus de persoon die de kwitantie moest voldoen aan de postbode) kreeg bij deze vorm van kwitantie enkele
dagen gelegenheid ("zicht") om te betalen en hoefde dus niet direct te betalen danwel direct te weigeren te betalen. Gebruikelijk was bijvoorbeeld 8 dagen zicht.
Dat betekende wel dat de postbode nog eens moest terugkomen om het bedrag te innen. Voor zichtkwitanties gold derhalve een hoger tarief, tussen 1965 en 1967 bijvoorbeeld 20 of 25 cent extra (Zie HPN, p. TAR-C-32 voor de naoorlogse tarieven).
Verzenders van kwitanties gebruikten deze iets duurdere postale service omdat zij de ervaring hadden dat veel kwitanties bij de eerste aanbieding werden geweigerd wegens geldgebrek bij de geadresseerde. Bij een gewone kwitantie ging de kwitantie dan direct ongeind retour, bij een zichtkwitantie volgde een 2e aanbieding. Het gebruik van dit in het oog lopende stempel op een frankeerzegel kan heel
goed uit kerst-, nieuwjaars- of vacantiedrukte worden verklaard.
Jan Vellekoop

vraag 64

Prentbriefkaart van Balikpapan, Borneo, naar Hilversum. Vertrekstempel 30-12-1916. Naast vertrek- en bestellersstempel D.8 vertoont de kaart ook nog een ovaal stempel OUVERT Par l'AUTORITE MILITAIRE / 17 en een klein cijferstempel 95.
Vragen:
Hoe is deze kaart gelopen, gezien de moeilijke verbindingen gedurende de Eerste Wereldoorlog?
Het ovaal stempel OUVERT (= geopend, wat vreemd voor een kaart) zal wel een Frans censuurstempel zijn: is dit juist, waar kan het aangebracht zijn en is het veel voorkomend?
Heeft het stempel 95 ook met de censuur van doen? Reacties naar de webmaster
De post ging per boot. Afhankelijk van de bestemming van de boot bv Brindisi of Marseille of Southampton ging der rest van het traject over land naar de bestemming. Tijdens wereldoorlog I werd in die plaatsen de post, afkomstig van boten uit landen vanwaaruit aanhangers van Duisland en zijn bondgenoten berichten konden zenden naar mogelijke aanhangers (i.c. het neutrale Nederland) ten einde het door te laten zenden naar een oorlogvoerende, gecesureerd. Het stempel "OUVERT" kwam op alle in en uitgaande post welke censuur verdiende bv zo nodig ook post van hier geinterneerden (dus ook op kaarten) en hield naast "geopend" tevens in "gelezen". Het nummer in het stempel is het censuurkantoor, en het stempeltje "95" is een  administratief stempel bv de boekingsregel in het brievenboek. JVDM
Ter aanvulling op het volgens mij bijna correcte antwoord geef ik nog even ter aanvulling de plaatst waar het stempel met nummer 7 gebruikt werd, zijnde Dieppe. Dit is dus niet de plaats waar de post aan land kwam. In Dieppe werd veel van de post die van en naar Nederland gestuurd werd gecensureerd. Overigens werd alle post, dus niet alleen de transit post vanuit Frankrijk naar Nederland gecensureerd.
Hans van der Horst

vraag 63



Brief van Batavia, met stempels van de Postzegeltentoonstelling van 31-8-1937, per Nachtexprestrein naar Bandoeng. Aankomststempel Bandoeng 1-9-1937 op achterzijde.
Vraag: werd dit stempel per Nachtexprestrein speciaal voor deze postzegeltentoonstelling gebruikt, of is het een administratief stempel dat op meer of zelfs alle post aangebracht werd die met de Nachtexpres verzonden werd? De "Java Nacht-Expres Batavia-Soerabaia vice versa" van de Staatsspoorwegen reed vanaf 1 november 1936. Reacties naar de webmaster
In het Nederlandsch Maandblad voor Philatelie van 16 October 1936 vond ik de volgende mededeling:
Speciaal stempel voor de nactexpres op 1 November
Als op 1 november a.s. de eerste nachttreinen gaan rijden: Batavia-Soerabaja en Soerabaja-Batavia, zal voor de alsdan te verzenden post een speciaal stempel worden gebruikt, doch alleen voor die zendingen, welke het geheele traject (of méér) afleggen, dus niet voor die, bestemd voor of verzonden uit tusschenliggende plaatsen.
In den rand van dit stempel komt te staan: Eerste nachtexpres Batavia-Soerabaja v.v., op den balk in het midden het kantoor van expeditie: Batavia-C of Soerabaja, daarboven een kleine afbeelding van een exprestrein en eronder: 1 November 1936.
De verzamelaars in Nederland kunnen brieven en briefkaarten voor elke gewenschte bestemming met deze eerste treinen doen vervoeren (dus ook naar hun eigen adres). Zij moeten gefrankeerd zijn volgens het tarief van Nederland naar het land van bestemming. De poststukken moeten voorzien zijn van de aanwijzing in rooden inkt: per eersten nachtexpres Batavia-Soerabaja (of: Soerabaja-Batavia).
Terugzending geschiedt per luchtpost, indien het luchtrecht voor de terugzending in ned.-Indische frankeerzegels is gekweten en duidelijk is aangegeven, dat de terugzending per luchtpost wordt verlangd.
De correspondentie, welke in Indië vóór 1 November wordt ontvangen, wordt tot het vertrek van den eersten nachtexpres bewaard.
Stukken verzonden per luchtpost uiterlijk op 24 October a.s., kunnen den bedoelden trein tijdig bereiken. In het Maandblad van 16 september 1937 is een afbeelding aangebracht van het bijzondere poststempel betreffende de postzegeltentoonstelling te Batavia van 27-31 augustus te Batavia-C. (zie afdruk). Van een bijzonder nachtexpres stempel heb ik tot op dit moment nog niets kunnen terugvinden. Met vriendelijke groet, Cees Janssen


Ik weet niet of het veel zal helpen maar bijgaand heb ik een briefkaart met 'de eerste dag' van de Nachtexprestrein Batavia-Soerabaja v.v. (1 november 1936).
De afdruk van het stempel van Batavia Centrum geeft aan: 8 november 1936, dus neem ik aan, dat de datum in het treinstempel vast stond op 1 november.
Dit zou betekenen, dat dit stempel puur 'administratief' moet zijn en geen verdere postale functie heeft.
Het stempel van de tentoonstelling is nmm een speciaal stempel voor die gelegenheid gemaakt.
Het is niet mijn verzamelgebied dus kan ik daarover niets meer vertellen. Ik had de kaart alleen maar in de doos liggen. Wellicht dat anderen er meer van weten? Met vriendelijke groet, Cees Janssen

vraag 62

De zegels op de envelop zijn resp. Ned. 124 2x Ned-Indië 161 2x en Suriname 1x 104-1x 105 verzonden van 's-Gravenhage naar Duitsland 23-IX-1923 maakt een totaal van FL.0.60 het juiste tarief.
Mochten deze brieven op deze wijze naar het buitenland worden verzonden?
De zegels van Suriname is de vroegst bekende datum volgens avezaat/okker 5-10-1923 volgens de n.v.p.h werd nr.105 pas op 11-10-1923 uitgegeven . Reacties naar de webmaster
De Jubileumzegels van Suriname en Ned. Indi waren niet frankeergeldig. Het stuk had voor de ontbrekende 40 cent in Duitsland moeten worden beport of beter niet per express verzonden moeten verzonden worden. Het gewone buitenland port was immers wel verantwoord door middel van de
2x10 cent Nederlandse Jubileumzegels. Ik kan overigens niet zien of het stuk inderdaad per express is verzonden (aankomststempels?). De Indische en Surinaamse zegels zijn ongetwijfeld afkomstig van het "filatelisten loket" in Haarlem alwaar de Jubileumzegels van de Overzeese Gebiedsdelen
al vanaf 31 augustus 1923 verkrijgbaar waren. Het blijft overigens wel een aardig stuk! G. Holstege

vraag 61

Afgebeelde afdruk van het kleinrondstempel van Sommelsdijk komt voor in het stempelboek van het Museum voor Communicatie. Daarbij staat de aantekening:2de stempel voor een aldaar verschenen blad 31 januari 1889. Wie kan mededelen welk blad dit is geweest? Reacties naar de webmaster
Reactie: Eind oktober 2001 (vlak voor de winterstop) naar het Streekmuseum van Sommelsdijk
(gemeente Middelharnis) geweest. (Het is overigens zeer de moeite waard om dit museum met
een bezoek te vereren!) Aldaar informatie gevraagd aan de conservator of hij wist om welk blad het ging. Hij verwees mij naar de archivaris van de gemeente Middelharnis.Deze gaf mij de naam van het gevraagde blad.Het zal hoogstwaarschijnlijk gaan om het weekblad: 'Maas en Schelde Bode,
Christelijk Weekblad voor de Zuid-Hollandsche en Zeeuwsche Eilanden'. Het bedoelde blad verscheen op vrijdag 1 februari 1889. Jan Oosterboer.